هجوم... از آسمان!

برادرعزيز... خواهر گرامي...

مي‌خواهم با شما درد دلي آغاز کنم؛ در رابطه با وسيله‌اي که آن را بر بلنداي بام خانه‌ات قرار داده‌اي، وسيله‌اي كه قامتش را با فخر و سرور برافراشته و با تکبّر و غرور کامل سر خود را بالا گرفته و ابرها را مي‌خراشد. دستانش را براي دوستي به سمت هر كس و ناكسي مي‌گشايد و از هر گونه موج آسماني با آغوش باز استقبال مي‌كند.  و...

شما در خانه‌ات نشسته‌اي و بر لطيفترين فرشها ومبلها تکيه داده‌اي وبهترين نوشيدنيها وخوردنيها را در کنارت قرار داده‌اي و درها و پنجره‌ها را بسته‌اي. کنترل را در دست گرفته‌اي و آن را هر لحظه تغيير ميدهي از کانالي به کانال ديگر. با خود ميگويي «چه کسي مانند من است! هر جا دلت ميخواهد بگير. دنيا در دست توست!» در حاليکه لبخند ميزني، صحنه‌هاي از زنان لخت وعريان از مقابل ديدگانت مي‌گذرد وبا ديدن اين صحنه‌هاي زشت وکثيف آب دهانت جاري ميشود. از فيلمها به سريالها، از رقصها به ترانه‌ها و موسيقيها و از گناهي به گناهي ديگر. از گناه صغيره به گناه کبيره. آرام آرام نقطه‌هاي سياه و متعفّن در قلبت ايجاد و سپس تمام قلبت را فرا ميگيرد و قلب تو را مي‌ميراند. ديگر هر بدي را دوست ميداري و هر خوبي را ناپسند و روزبه‌روز و لحظه به لحظه به بديها نزديکتر ميشوي!

 

آثار مخرّب کانالهاي ماهواره‌اي

 

خلل در عقيده وشکّ در آن

 امروزه اکثر هنرپيشه‌ها و بازيگران تلويزيون وخوانندگان خصوصاً غربيها به هيچ دين ومذهبي پايبند نيستند و به هيچ کدام از اديان آسماني  ايمان ندارند و در برنامه‌هايشان کلمات مسخره‌آميز وشکّ برانداز به اديان و مذاهب الهي نسبت ميدهند. اكثر اين برنامه‌ها از طريق کانالهاي يهودي و نصراني پخش ميشود.

 

خلل در عقیده ولاء و براء (دوستي و دشمني بخاطر الله)

يكي از مهمترين مقوله‌هاي عقيده دين مبين اسلام اين است که شخص مسلمان، برادران مسلمانان خود را دوست بدارد وخيرخواه آنان باشد و مشرکين را دشمن بدارد و خيرخواه آنان نباشد. اما مشاهده پياپي سبك زندگي غربيها از طريق فيلمها و موسيقيها، اين عقيده را تضعيف ميکند؛ تا جاييکه فرد، دشمنان خدا را دوست مي‌دارد. امروزه دلبستگي پسران و دختران جوان به هنرپيشه‌ها، ستاره‌هاي نقش اوّل و خوانندگان زياد شده و اصلاً اهمّيّتي نميدهند به اينکه اينها کافر هستند. برايشان مهمّ نيست که يک کافر و مشرک را دوست بدارند.

در حاليکه خداوند متعال ميفرمايد:

«لا تجد قوما يؤمنون بالله واليوم الآخر يوادون من حاد الله ورسوله ولو كانوا آباءهم أو أبناءهم أو إخوانهم أو عشيرتهم »  [ المجادلة٢٢] 

«هرگز نمي‌يابي گروهي كه به خدا و روز قيامت ايمان داشته باشند ولي دشمنان خدا و رسولش را هم دوست بدارند؛ هرچند كه آنان پدران يا فرزندانشان يا برادرانشان يا قوم و قبيله‌شان باشند.»

هيچ وقت ايمان به الله، همراه حبّ و دوستيِ دشمنانِ الله در قلب مومن يكجا جمع نميشود. چگونه به خدا ورسولش ايمان داري در حاليکه محبّت شخصي که به خدا و رسول خدا کفر مي‌ورزد، در دل داري؟ اين امري عجيب و غيرممکن است!

 

تقليد عقايد و عادات يهــود و نصـــــــــاري

يکي از خطرات کانالهاي ماهواره‌اي تقليد عادات واعمال حرامي است که از طريق مشاهده زياد فيلمها صورت ميپذيرد.

از جمله عادات حرام:

1- خم شدن و رکوع و تعظيم کردن براي انسان؛ درحاليکه فقط مخصوص الله عزوجل است؛

 2- پوشيدن گردن بندها وزنجيرها و صليبهايي که از طلا ونقره ميباشد؛

 3- برپاکردن عيدها و مراسمات غير شرعي و غير ديني

 4- آراستن مو و پوشيدن لباس مانند آنها و...غيره.

 

انتشار کفر وشرک و الحاد

آنها مسلمانان را از طريق فيلمهاي ماهواره‌اي به سوي کفر و بي‌بندوباري ميخوانند و آنها رابا حرفهاي پوچ وبي‌ارزش که هيچ گونه دليل ومدركي ندارند، فريب ميدهند . آنان مسلمانها را بسوي اعمال کفرآميزي مانند سحر وجادو وطلسم فرا مي‌خوانند. (العياذ بالله)

 

ضعيف شدن سطح علمي و آموزشي جوانان ونوجوانان

يک تحقيق علمي جهت بررسي اثر مخرّب تلويزيون بر سطح علمي و تحصيلات دانش آموزان، نشان داده است که 64 درصد دانش آموزان بخاطر تماشاي اين فيلمها ازعلم و تحصيل عقب افتاده‌اند! ببينيد وقتي که تلويزيون به تنهايي دانش آموزان را اينگونه از علم جدا ميکند، پس کانالهاي مبتذل و فاسد ماهواره چه تأثيري بر روند علم و تحصيل خواهد داشت؟

 

 

انتشار سستي و تنبلی

يکي از بيماري‌هايي که دانش آموزان وکارکنان وکارمندان به آن مبتلا شده‌اند، تماشاي شبانه‌روزي کانالهاي مخرّب است. شب تا صبح مشغول نگاه کردن آن هستند وبرنامه زندگي‌شان وشب زنده‌داري‌هايشان تماشاي اين کانالها شده‌است. در حاليکه نميتوانند به موقع سر کلاس و يا سرکارشان حاضر شوند. هميشه با تأخير و سستي در درس و زندگي ظاهر ميشوند و نشاط و شادابي را از خود وخانواده خود ميگيرند. وزراي فرهنگ كانادا و يونان از اينکه کشورشان مورد تهاجم فرهنگي امريکا قرار گرفته است، اعتراض وشکايت ميکنند و ابراز تأسف ميکنند. آنها درحالي اینگونه اعتراض ميكنند که منهج ديني وسياسي آنها يكسان است! پس چگونه ما مسلمين که بر دين حنيف وراستين اسلام هستيم اعتراض و شکايت نکنيم؟

 

انحراف وپر خاشگري

يکي از نتايج شوم وبد اين دستگاه انحراف جوانان و خانواده ميباشد. يکي از گزارشات وتحقيقاتي که در اسپانيا انجام شده بيانگر آنست که 39 درصد اتّفاقات ناشي از شرارت وپرخاشگري جوانان در زندگي و روابط اجتماعي وسايرحوادث انحرافي برگرفته از مشاهده فيلمها وسريالهاي مخرّب و (به اصطلاح اكشن) ميباشد .

 

دزدي وکلاه برداري

پژوهش ديگري درباره مفاسد تلويزيون‌هاي عربي نشان داده است که 41 درصد جرايم و47 درصد کلاهبرداري‌ها ناشي از تأثير فيلمهاي مخرّب تلويزيون است. فيلمهاي ماهواره كه ديگر جاي خود دارد!

 

محتواي مخرّب فيلم‌ها

در تحقيقي که روي 500 فيلم تلويزيوني انجام شده، مشخّص شده است که موضوع 72 درصد آنها عشق و عاشقي، جرم و جنايت و صحنه‌هاي جنسي و شهواني است . با اين وجود، انتظار داريم جوانان از کانالهاي ماهواره‌اي، چه ياد بگيرند؟

دکتر بلوهر ميگويد: « فيلم‌هاي تجاري که امروزه در دنيا منتشر شده‌است، بيشتر آنها غريزه جنسي وشهواني جوانان را شعله‌ور وتحريک ميکند. دختران و پسران جوان مسائل مخرّبِ جنسي را از اين فيلمها مي‌آموزند. اينگونه فيلمها، جوانان را بسوي هلاکت و نابودي ميکشاند.» تحقيقي نشان داده‌است كه يادگيري بيشتر اعمال جنسي از طريق تلويزيون است پس واي بحال کانالهاي ماهواره‌اي!       

 

کودکان و تلويزيون

در تحقيقي که دکتر چارا انجام داده‌است در مجموعه فيلمهاي که در دنيا براي کودکان پخش و عرضه ميشود، موضوع 6/29درصد آنها مسائل جنسي، 4/27 درصد جرائم و 15 درصد حول عشق و قضاياي شهواني ميباشد.

 

مشکلات خانوادگي

از ديگر آثار مخرّب فيلمهاي ماهواره‌اي بروز مشكلات عديده خانوادگي و اجتماعي در جامعه بويژه نسل جوان است. معضلاتي از قبيل:

 1- تأخير در ازدواج و زياد شدن طلاق

 2- مبارزه گسترده با ازدواج مجدّد و جنايت جلوه دادن آن

 3- معاشرت دختران و پسران جوان، قبل از عقد ازدواج

 4- ورود بسياري از عادتهاي غربي به خانه‌ها و الگوپذيري از سبك غلط زندگي آنان

 5- عدم احترام به پدرو مادر

 6- قطع صله رحم و بي‌توجّهي به حقوق شهروندان و همسايگان

و ...

 

خشم خداوند

مهّم‌ترين اثرِ ديدن و شنيدنِ صحنه‌ها و صداهاي حرام، دچار شدن به خشم و غضب خداوند است. هرگاه دستگاه خود را روشن مي‌كنيد با صدها نوع از نواع محرّمات مواجه مي‌شويد. محرّماتي مانند:

 1- نگاه کردن به زنان لخت و بي‌حجاب و يا بدحجاب

 2- گوش دادن به موسيقيها و ترانه‌ها

 3- بار آوردن خانواده و فرزندان بر اين مفاسد و محرّمات

 4- اسراف در اموال و ضايع نمودن وقت که بعنوان بهترين سرمايه انسان است.

 

خواننده عزيز به اين حديث شريف توجه كن!!

 

عَنْ أَبِى بَرْزَةَ الأَسْلَمِىِّ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ -صلى الله عليه وسلم- « لاَ تَزُولُ قَدَمَا عَبْدٍ يَوْمَ الْقِيَامَةِ حَتَّى يُسْأَلَ عَنْ عُمْرِهِ فِيمَا أَفْنَاهُ وَعَنْ عِلْمِهِ فِيمَا فَعَلَ وَعَنْ مَالِهِ مِنْ أَيْنَ اكْتَسَبَهُ وَفِيمَا أَنْفَقَهُ وَعَنْ جِسْمِهِ فِيمَا أَبْلاَهُ » [الترمذي]

 

رسول الله صلي الله عليه وسلم ميفرمايند: «روز قيامت هيچ فردي نمي‌تواند قدم از قدم بردارد، تا به اين سؤالات پاسخ دهد؛

 1- عمرش را در چه راهي گذرانده است؟

 2- با علم و دانش خود چه نموده است؟

 3- مالش را از چه راهي بدست آورده و در چه راهي خرج كرده است؟

 4- از نيرو و توان جسمي‌اش در چه راهي استفاده كرده است؟ »

اعلام خطر

به خواهران

 

 

مؤلف :

محمد جمالزهی

 

عصری که در آن زندگی می‌کنیم با وجود پیشرفت اسباب و تکنولوژی متأسفانه از نظر اخلاق رو به افول و سقوط است فساد در جوامع بشری به اوج رسیده و گرگ‌های انسان‌نما به هر طریق ممکن می‌خواهند زنان و دختران معصوم را شکار کنند از طریق تماس‌های تلفنی اظهار محبت‌های دروغین تعریف و تمجید و ستایش‌های بیجا و ... .

لذا این امر وظیفة والدین را سنگین و مراقبت آنها را می‌طلبد که بیدار باشند و با چشمانی باز بدون تعصبات خشک رفتار و کردار فرزندان خویش را کنترل کنند.

یکی از خطرات که حیاء و حتی زندگی آیندة آنها را تهدید می‌کند کنترل نامحسوس آنها از طرف بیگانگان است.

کار گذاشتن دوربین‌های مخفی و عکسبرداری‌های پنهانی در سالن آرایشگاه زنانه است.

در این باب جریانات و داستان‌های تکان‌دهنده‌ای رخ داده است که گنجاندن آنها در این 4 برگ ممکن نیست. اما توجه شما را به دو داستان جلب می‌کنیم.

یکی از زنانی که در این آرایشگاه‌ها مشغول به کار بوده و بعداً توبه کرده است داستان‌ را چنین بیان می‌کند:

در آرایشگاهی که من کار می‌کردم صاحب مغازه دوربین‌های مختلفی در اتاقی که زنان لباس خویش را تعویض می‌کردند کار گذاشته بود و از زنان فیلمبرداری می‌کرد. و ما بعد از آن جمع شده و فیلم را تماشا می‌کردیم و بین دوستان خود تکثیر می‌کردیم. روزی مدیر سالن نواری را به ما تحویل داد من با دوستانم مشغول تماشای فیلم شدیم. لحظاتی بعد دریافتم که از خواهرم فیلمبرداری شده است. فیلم را شکستم و توبه کردم.

دیگری می‌گوید: همسرم را با ماشین خودم جلوی یکی از سالن‌های آرایشگاه پیاده کردم و خود پی کاری رفتم. چون به دنبال‌ همسرم آمدم دیدم پریشان در گوشه‌ای از خیابان بدحال نشسته است. وقتی ماجرا را از او پرسیدم گفت: چون در آرایشگاه وارد شدم زن آرایشگر آب میوه‌ای به من داد و احساس کردم سرم گیج می‌رود. و نیز شنیدم زن با مرد دیگری تلفنی صحبت می‌کرد و می‌گفت: زن را آماده کردم. سریعاً کشان کشان خود را از سالن دور کردم.

این دو داستان از صدها داستان اتفاق افتاده نقل شده‌اند شاهد دیگر عکس‌های منتشر شده از دوربین‌های مخفی در سایت‌های اینترنتی است.

ما بر حسب وظیفه این خطر عظیم را که بعدها سبب رسوایی‌های بزرگ و فروپاشی خانواده‌ها می‌شود را گوشزد کردیم.

در واقع این همان هشداری است که رسول اکرمr قرن‌ها پیش به امت خود گوشزد کردند. جایی که فرمودند: «برای زن جایز نیست که لباس خود را در خانة غیر شوهر بیرون کند». این مسئله فقط در سالن آرایشگاه اتفاق نمی‌افتد بلکه در مراسم عروسی توسط افراد دیگر که از عروس فیلمبرداری کرده و بعداً بین خود و دوستان خویش تکثیر می‌کنند. بسا اوقات اتفاق افتاده که از خانوادة طرف باج‌خواهی می‌کنند.

برای جلوگیری از این خطر مواظب فیلمبرداری از دوربین‌ گوشی موبایل باشید و عکس و فیلم‌های خانوادگی را جهت ظاهر کرد به دست افراد ناشناس و نامحرم ندهید.

از خطرات دیگر آرایشگاه‌ها ـ آرایش کردن بر خلاف فطرت و شئون اسلامی صورت می‌گیرد. چیدن و کوتاه کردن موهای زن خود احکام فقهی را در پی دارد که باید از علماء و کتب دینی جستجو کرد.

همچنین وجود زنان بی‌حجاب و بی‌بند و بار در چنین مکان‌هایی است که زن مسلمان از آنها رنگ و بو می‌گیرد.

 

راه حل

برای پیشگیری از چنین حوادثی آرایشگر را به خانة خویش دعوت کنید (گرچه هزینة بیشتری را متحمل شوید) سعی کنید حد الامکان پیش آرایشگری که می‌شناسید مراجعه کنید.

 

هشدار دیگر

مسئله مهم دیگر این است بسا اوقات زنان جاهل گمان می‌کنند که پزشک محرم آنها است لذا بی‌باکانه بدون همراه داشتن محرم پیش پزشک مراجعه می‌کنند.

شاید شما داستانی را که چندی قبل تیتر روزنامه‌های کشور را به خود اختصاص داد ماجرای دندانپزشکی بود که ده‌ها زن را اغفال کرده و از آنها فیلمبرداری کرده بود شنیده باشید.

دکتر نمی‌تواند محرم باشد اگر مریض خطر هلاکت جان او باشد دکتر می‌تواند موضع درد را ببیند. بسا اوقات پزشکان مرد عمل سونوگرافی و عکسبرداری را با وجود پزشک زن انجام می‌دهند که این عمل خلاف شئون دیانت اسلامی است.

می‌طلبد که همراه مریض زن نیز مردی محرم همراه باشد تا از خطرات بعدی جلوگیری شود.

 

تهیه وتنظیم: جوانان اهل سنت شهرستان خواف

باطل کننده‌های معاصر روزه

(ترجمة كتاب: المفطرات المعاصرة)

 

شیخ دکتر: خالد بن علی مشیقح

 

گردآوری: عیسی بن عبدالرحمن عتیبی

 

ترجمه: إسحاق بن عبدالله العوضي

 

چاپ اول 1429/1387هـ

 

مقدمه

الحمد لله والصلاة والسلام علی من لا نبي بعده ... اما بعد:

هنگامی که شیخ خالد بن علی مشیقح - حفظه الله - از شرح کتاب «الصیام من زاد المستقنع» فارغ شد، توضیح بعضی از باطل کننده‌های معاصر روزه را شروع نمود و به تبیین آنها و ترجیح اقوال علماء پیرامون موارد آن پرداخت... .

خدا جزای خیرش دهد و او را بیامرزد و توضیحاتش را وسیله خیر و منفعت اسلام و مسلمانان گرداند... !

از خداوند متعال می‌خواهم (نیت) بنده را در این کار خالص گرداند که او بخشنده و نیکوکار است.

توجه: این یادداشت مورد ملاحظه و تأیید شیخ (مشیقح) قرار گرفته است.

عیسی بن عبدالرحمن العتیبی

باطل کننده‌های معاصر روزه

علماء به اجماع چهار چیز را باطل کننده روزه می‌دانند:

1- خوردن.

2- نوشیدن.

3- جماع (عمل زناشویی).

4- خون عادت ماهیانه و خون بعد از وضع حمل.

خوردن و نوشیدن و جماع در آیه 187 سوره بقره بیان شده‌است.

«پس هم اکنون با آنان آمیزش کنید و چیزی را بخواهید که خدا برایتان لازم دانسته است و بخورید و بیاشامید تا آنگاه که رشته بامداد از رشته سیاه (شب) برایتان از هم جدا و آشکار گردد...».

و حدیث بخاری از عایشه (رضی الله عنها) باطل کننده چهارم را بیان می‌کند: پیغمبر (ص) فرمودند: «ألیست إذا حاضت لم تصل ولم تصم».

«آیا مگر جز این است که (زن) به هنگام عادت ماهیانه نه نماز می‌خواند و نه روزه می‌گیرد».

مراد ما از معاصر در عبارت «باطل کننده‌های معاصر» چیست؟

«المعاصره» در زبان عربی از «عصر» گرفته شده و «عصر» چندین معنی دارد:

1- روزگار و مدتی از زمان.

2- پناهگاه، همچنانکه «اعتصرت بالمکان» یعنی به آن مکان پناه بردم.

3- فشردن چیزی به منظور گرفتن عصاره و شیره آن.

باطل کننده‌های معاصر روزه بسیارند و از آن جمله‌اند:

1-        کپسول تنگی نفس:

این کپسول عبارت از محفظه کوچکی است که محتوی یک مایع دارویی متشکل از آب، اکسیژن و بعضی از مواد دارویی است.

آیا این کپسول روزه را باطل می‌کند.

علمای معاصر در مورد آن اختلاف نظر دارند:

دیدگاه اول: گروهی قائل به عدم بطلان روزه توسط این کپسول هستند، از جمله: شیخ عبدالعزیز بن باز :، شیخ محمد عثیمین :، شیخ عبدالله بن جبرین – حفظه الله – و هئیت دائمی افتاء.

این گروه برای دیدگاه خود چندین دلیل ارائه می‌دهند؛

الف- به اجماع علماء، روزه دار می‌تواند مضمضه ( به معنی: گردانیدن آب در دهان و قرقره کردن آن.) و استنشاق (به معنی: آب انداختن به بینی.)کند، در حالی که با مضمضه کردن آب، مقداری از باقیمانده آن در دهان باقی می‌ماند و به همراه بذاق دهان وارد معده می‌شود. آنچه که از طریق کپسول تنگی نفس نیز به مری و از آنجا به معده می‌رسد، اندک است و می‌توان آن را بر آب اندک باقیمانده از مضمضه قیاس کرد.

توضیح اینکه: حجم مایع دارویی در هر کپسول 5/0 میلی لیتر است و این مقدار خیلی ناچیز بود، و بر آب باقیمانده از مضمضه قابل قیاس است.

ب- دخول چیزی از کپسول تنگی نفس به معده، یقینی نبوده و بلکه محل تردید است، بنابراین اصل بر صحت روزه و عدم ابطال آن توسط این کپسول می‌باشد زیرا یقین با شک زایل نمی‌شود.

ج- استفاده از این کپسول به مثابه خوردن و یا آشامیدن چیزی نیست و بلکه به سان گرفتن (مقداری) خون برای آزمایش و یا شبیه آمپول غیرمغذی ( مراد آمپولی است که به پوست و یا ماهیچه تزریق می‌شود و به مثابه تغذیه نیست و در مقابل آن تزریق در رگ وجود دارد که تغذیه محسوب می‌شود. مترجم.) است.

د- پزشکان می‌گویند که سواک مشتمل بر هشت ماده شیمیایی است. با این وجود، بنابر قول راجح استفاده از آن برای روزه‌دار به طور مطلق جایز است در حالی که رسیدن مقداری از آن مواد به معده بدیهی است. رسیدن مایع دارویی به معده نیز در حکم سوال است.

دیدگاه دوم: گروه دیگری از علماء استفاده از کپسول تنگی نفس را برای روزه دار ممنوع می‌دانند و می‌گویند: در صورت اضطرار باید از آن استفاده کند و بعداً روزه‌اش را قضا نماید.

این گروه برای اثبات دیدگاه خود می‌گویند: محتوای کپسول از طریق دهان به معده می‌رسد و لذا روزه را باطل می‌کند.

در جواب ایشان باید گفت: حتی به فرض رسیدن محتوای کپسول به معده، این مقدار رسیده خیلی ناچیز بوده و می‌توان آن را بر باقیمانده آب مضمضه قیاس کرد و لذا دیدگاه اول راجح است.

2-        قرص‌هایی که زیر زبان گذاشته می‌شوند:

مراد قرص‌هايی است که برای مداوای حمله‌های ناگهانی قلب زیر زبان گذاشته می‌شوند و به محض گذاشته شدن جذب (بدن) شده و خون آنها را به قلب می‌رساند و در نتیجه، حمله ناگهانی قلب متوقف می‌شود و قلب بهبود می‌یابد.

این قرص‌ها روزه را باطل نمی‌کنند و استفاده ار آنها برای روزه‌دار جایز است زیرا آنها در دهان جذب شده و به شکم نمی‌رسند بنابراین باطل کننده روزه نیستند.

3-        ذره‌بین مخصوص معاینه معده:

مراد یک دستگاه پزشکی مخصوص است که از طریق دهان به حلق و از آنجا به مری و سپس به معده فرستاده می‌شود. و هدف از فرستادن آن، نشان دادن زخم و یا تباه شدن احتمالی بعضی از اعضای معده است و وسیله‌ای است برای معاینه معده و ... .

علمای متقدم در مورد چیزی که با این دستگاه بي‌مشابهت نیست، بحث کرده‌اند و در بحث «دخول چیزی غیر مغذی مثل سنگ‌ریزه و یا یک تکه آهن و امثال آن به شکم» به آن پرداخته‌اند.

و ذره‌بین مخصوص معاینه معده نیز از همان قبیل است. پس آیا روزه را باطل می‌کند یا نه؟

جمهور علماء به جز حنفي‌ها می‌گویند: روزه را باطل می‌کند چون هر چیزی که وارد شکم شود، باطل کننده روزه است. و حنفي‌ها نیز گفته‌اند: به شرط استقرار آن چیز داخل شده در شکم، روزه باطل می‌شود ولی بقیه علماء این شرط را لازم نمی‌دانند.

جمهور علماء به فرموده پیغمبر ص استدلال می‌کنند که امر کرد كه: (روزه‌دار) از سرمه (کشیدن) پرهیز کند.

بنابراین ذره‌بین مخصوص معاینه معده از دیدگاه جمهور باطل کننده ‌روزه است و از دیدگاه حنفي‌ها چون استقرار ندارد، روزه را باطل نمی‌کند.

دیدگاه دیگری وجود دارد که شیخ الاسلام ابن تیمیه : و بعضی از مالکیه و حسن بن صالح آن را برگزیده‌اند که طبق آن، دخول اشیاء غیرمغذی مثل تکه آهن و یا سنگ‌ریزه به شکم روزه را باطل نمی‌کند. زیرا قرآن و احادیث بیان فرموده‌اند که اشیاء مغذی روزه را باطل می‌کنند و حدیث «امر به پرهیز از سرمه» نیز ضعیف می‌باشد. بنابراین داخل کردن دستگاه مخصوص معاینه معده به درون معده روزه را باطل نمی‌کند مگر اینکه پزشک برای تسهیل دخول این دستگاه ماده‌ای روغنی بر آن بمالد که در این صورت روزه باطل می‌شود.

4-        قطره بینی:

علمای متأخر در مورد آن دو دیدگاه دارند:

دیدگاه اول: قول به باطل شدن روزه توسط این قطره است و ابن باز : و ابن عثیمین : بر این قول‌اند و در اثبات دیدگاه خود به حدیث مرفوع لقیط بن صبره استدلال کرده‌اند که پیغمبر ص فرموده: «وبالغ في الاستنشاق إلاَّ أن تکون صائماً» یعنی: در استنشاق مبالغه و زیاده روی کن مگر وقتی که روزه‌ای.

این حدیث به صورت ضمنی بیان می‌کند که بینی به معده راه دارد و در این صورت استعمال قطره بینی برای شخص روزه‌دار ممنوع است.

نهی پیغمبر ص از مبالغه و زیاده روی در استنشاق، متضمن نهی از دخول چیز اندک نیز می‌باشد زیرا حتی در صورت زیاده روی در استنشاق نیز مقدار ناچیزی از آن وارد بدن می‌شود.

دیدگاه دوم: بنابراین دیدگاه قطره بینی روزه را باطل نمی‌کند. قائلان به این قول قطره بینی را بر باقیمانده مضمضه قیاس نموده‌اند زیرا مقدار بسیار ناچیزی از این قطره به معده می‌رسد. حجم این قطره 06/0 سانتی متر مکعب بوده و تازه از این حجم نیز مقدار خیلی ناچیزی به معده می‌رسد که از آن چشم پوشی می‌شود.

به علاوه اصل بر صحت روزه است و بطلان روزه توسط قطره بینی محل تردید است، بنابراین اصل، صحت روزه می‌باشد زیرا یقین با شک زایل نمی‌شود.

هر دو دیدگاه مستدل و قوی هستند.

5-        کپسول بینی:

کپسول بینی با کپسول تنگی نفس در حکم یک چیزند و بنابراین کپسول بینی نیز روزه را باطل نمی‌کند.

6-        بی حسی: که خود چند گونه است:

الف- بی حسی جزئی از طریق بینی:

که در این حالت بیمار یک ماده گازی را بو می‌کند و آن ماده بر اعصاب وی تأثیر گذاشته و شخص بی حس می‌شود. این گونه بي حسي روزه را باطل نمی‌کند زیرا ماده گازی وارد شده به بدن نه وزنی دارد و نه محتوی مواد مغذی است.

ب- بی حسی جزئی چینی:

این نوع بي حسي به چین منسوب است و به این ترتیب انجام می‌گیرد که سوزن خالی به مراکز احساس در زیر پوست زده می‌شود و نوعی از غده‌های موجود را به ترشح مورفین طبیعی که در بدن وجود دارد، تحریک می‌کند. و به دنبال آن بیمار قدرت احساس را از دست می‌دهد.

این گونه نیز به شرط اینکه موضعی باشد و نه کلی، روزه را باطل نمی‌کند، زیرا چیزی وارد شکم نمی‌شود.

ج- بی حسی از طریق توقف جریان خون:

به این ترتیب که به کمک یک داروی گیاهی - که سریع تأثیر می‌کند - جریان خون متوقف شده و برای چند ثانیه بیمار بی حس می‌شود.

این گونه نیز به شرط اینکه موضعی باشد و تمام بدن را بی حس نکند روزه را باطل نمی‌سازد، زیرا چیزی وارد شکم نمی‌شود.

د- بی حسی کلی:

علماء درباره آن اختلاف نظر دارند. و علمای متقدم نیز در بحث از «مغمی علیه=بیهوش» به آن پرداخته‌اند.

در مورد بیهوش گفته شده که دو حالت دارد:

1- شخص تمام روز را بیهوش باشد و هیچ لحظه‌ای از روز را هوشیار نباشد: که روزه چنین شخصی از دیدگاه جمهور علماء صحیح نیست. زیرا پیغمبر ص در یک حدیث قدسی از خدا نقل می‌فرماید که: «یدع طعامه وشهوته من أجلي» یعنی: ... طعام و شهوت (و اشتهایش) را به خاطر من رها می‌کند.

در حالی که در مورد بیهوش نمی‌توان گفت: به خاطر خدا روزه گرفته، چون بیهوش بوده و اصلاً قدرت تصمیم گیری ندارد.

2- شخص تمام روز را بیهوش نباشد: علماء در این باره اختلاف نظر دارند: دیدگاه صحیح این است که اگر بخشی از روز را به هوش بیاید، روزه‌اش صحیح است و امام احمد و امام شافعی بر این رأی بوده‌اند.

امام مالک روزه چنین شخصی را به طور مطلق باطل می‌داند.

امام ابوحنیفه می‌گوید: اگر قبل از زوال خورشید (از وسط آسمان) به هوش آید، تجدید نیت نموده و روزه‌اش صحیح می‌باشد.

رأی امام احمد و امام شافعی درست است زیرا نیت روزه‌ای که ابوحنیفه از آن صحبت می‌کند، برای بخشی از روز خواهد بود.

بی حسی نیز همین حکم را دارد.

7-        قطره گوش:

علمای متقدم در بحث از «مداوای بیمار از طریق آب ريختن در گوش وی» در این مورد صحبت کرده‌اند: جمهور علماء می‌گویند: روزه را باطل می‌کند.

حنبلی‌ها می‌گویند: وقتی به مغز برسد روزه را باطل می‌کند.

دیدگاه دیگری از ابن حزم نقل شده که: روزه را باطل نمی‌کند زیرا قطره گوش به مغز نمی‌رسد و بلکه به منفذهای پوست می‌رسد.

علوم پزشکی نوین نیز ثابت کرده که مجرایی بین گوش و مغز وجود ندارد که مایعی از گوش به مغز برسد مگر صماخ گوش پاره شود.

پس قطره گوش بنابر رأی صحیح روزه را باطل نمی‌کند.

نکته: در صورتی که صماخ گوش پاره شود، مداوا از طریق گوش حکم مداوا از طریق بینی را می‌یابد یعنی قطره گوش حکم قطره بینی را خواهد داشت که قبلاً حکم آن گذشت.

8-        داروی پاک‌کننده گوش:

این دارو نیز حکم قطره گوش را دارد، مگر اینکه صماخ گوش پاره باشد که علماء می‌گویند: در این حالت مقدار زیادی از این ماده وارد بدن خواهد شد و لذا روزه باطل می‌شود.

بنابراین دو حالت پیدا می‌کند:

الف- وقتی صماخ گوش سالم باشد، داروی پاک‌کننده گوش روزه را باطل نمی‌کند.

ب- وقتی صماخ گوش پاره شده باشد، این دارو روزه را باطل می‌کند، چون مقدار زیادی از آن وارد بدن می‌شود.

9-        قطره چشم:

علمای متأخر در مورد قطره چشم اختلاف نظر دارند که این خود ناشی از اختلاف نظر علمای متقدم در مورد سرمه است. در مورد سرمه دو دیدگاه وجود دارد؛

دیدگاه اول: سرمه (کشیدن) روزه را باطل نمی‌کند. حنفی‌ها و شافعی‌ها این دیدگاه را پذیرفته‌اند و چنین استدلال کرده‌اند که مجرایی بین چشم و شکم وجود ندارد پس روزه را باطل نمی‌کند.

دیدگاه دوم: سرمه (کشیدن) روزه را باطل می‌کند. مالکی و حنبلی‌ها این دیدگاه را داشته‌اند و استدلالشان این بوده که بین چشم و شکم مجرایی وجود دارد.

و علمای متأخر نیز بر همین مبنا اختلاف نظر پیدا کرده‌اند:

دیدگاه اول: قطره چشم روزه را باطل نمی‌کند. این دیدگاه را ابن باز : و ابن عثیمین : پذیرفته‌اند و چنین استدلال کرده‌اند که یک قطره از این درمان 06/0 سانتی متر مکعب حجم دارد و همه این مقدار نیز به معده نمی‌رسد، بلکه در اثنای عبور از مجرای اشک کل دوا جذب شده و حتی به حلق نمی‌رسد. و اگر هم بگوییم: مقداری از آن به معده می‌رسد، باز این مقدار به حدی اندک است که مورد چشم‌پوشی قرار گیرد زیرا مقدار ناچیز مثل آب باقیمانده از مضمضه مورد چشم‌پوشی واقع شده است و به علاوه نه دلیل منصوصی وجود دارد که این قطره را باطل کننده روزه بنامد و نه قطره بر باطل کننده‌های منصوص قابل قیاس است.

دیدگاه دوم: قطره چشم بر سرمه قابل قیاس است و بنابراین روزه را باطل می‌کند.

رای صحیح این است که قطره چشم روزه را باطل نمی‌کند. اگر چه علم پزشکی نوین ثابت کرده که مجرایی از طریق بینی، بین چشم و شکم وجود دارد، ولی قطره چشم در اثنای عبور از مجرای اشک جذب شده و چیزی از آن به حلق نمی‌رسد و بنابراین به معده نمی‌رسد و حتی اگر هم برسد آن قدر ناچیز می‌باشد که بتوان از آن چشم‌پوشی کرد، همچنانکه از آب باقیمانده از مضمضه چشم‌پوشی شده است.

و قیاس آن بر سرمه برای اثبات باطل کننده بودن قطره اشک صحیح نیست، زیرا:

ثابت نشده که سرمه روزه را باطل می‌کند و حدیث روایت شده در این باره ضعیف است.

این قیاس، بر چیزی است که خود محل اختلاف است.

دلایل دیدگاه مخالف در این باره راجح است.

ادامه باطل کننده‌های معاصر روزه

10-        تزریق:

تزریق خود سه گونه است:

الف- تزریق به پوست.

ب- تزریق به ماهیچه.

ج- تزریق به رگ.

تزریق به پوست و ماهیچه غیرمغذی بوده و بنابراین از دیدگاه معاصران روزه را باطل نمی‌کنند و ابن باز : و ابن عثیمین : این دیدگاه را به صراحت بیان کرده‌اند، با این استدلال که اصل بر صحت روزه است مگر خلاف آن، یعنی بطلان روزه ثابت شود و چون تزریق به پوست و یا ماهیچه، خوردن و یا آشامیدن نبوده و به مثابه خوردن و آشامیدن هم نمی‌باشد بنابراین روزه را باطل نمی‌کند.

ولی در مورد تزریق به رگ اختلاف نظر وجود دارد:

دیدگاه اول: روزه را باطل می‌کند. شیخ سعدی :، ابن باز :، ابن عثیمین :، و مجمع فقه اسلامی این دیدگاه را پذیرفته‌اند، با این استدلال که چنین تزریقی به مثابه خوردن و آشامیدن بوده و کار آن را می‌کند یعنی انسان را از خوردن و آشامیدن بی‌نیاز مى‌سازد.

دیدگاه دوم: روزه را باطل نمی‌کند، زیرا چیزی از آن طریق مجاری طبیعی به معده نمی‌رسد و به فرض رسیدن آن به معده، این کار از طریق منافذ انجام می‌گیرد و این منافذ نه شکم هستند و نه در حکم آن می‌باشند تا اینکه بگوییم چیزی وارد شکم شخص شده است.

دیدگاه صحیح اینکه: تزریق به رگ روزه را باطل می‌کند زیرا برای باطل کردن روزه دخول به شکم شرط نیست، بلکه حصول تغذیه برای بدن از هر طریقی روزه را باطل می‌کند.

نکته: آمپولی که به بیمار بیهوش تزریق می‌شود، روزه‌اش را باطل نمی‌کند.

11-        مرهم‌(ها)، پمادها و روغن‌های موضعی:

پوست بدن رگهایی خونی دارد که از طریق مویرگ‌های کوچکتر چیزهایی را که بر روی پوست گذاشته می‌شوند، جذب می‌نمایند. این جذب خیلی به کندی روی می‌دهد.

بر این اساس می‌توان پرسید: آیا چیزی که بر روی پوست گذاشته می‌شود، روزه را باطل می‌کند یا نه؟

شیخ الاسلام در این مورد صحبت کرده و گفته که روزه را باطل نمی‌کند، مجمع فقه اسلامی نیز همین دیدگاه را بیان نموده است و بعضی قائل به اجماع معاصران بر این امر هستند.

12-         آزمایش رگ‌ها:

که عبارت از فرستادن لوله باریکی به درون رگ‌ها، برای مداوا و یا برای عکسبرداری.

مجمع فقه اسلامی می‌گوید: این آزمایش روزه را باطل نمی‌کند، زیرا نه خوردن می‌باشد، نه آشامیدن و نه به مثابه آن دو و نه وارد معده می‌شود.

13-        شست و شوی کلیه:

این کار به دو طریق انجام می‌گیرد:

الف- شست و شوی کلیه به واسطه دستگاهی که «کلیه مصنوعی» نام دارد: به این ترتیب که خون جذب این دستگاه شده و دستگاه خون را تصفیه و مواد مضر موجود در آن را می‌گیرد و سپس از طریق سرخ‌رگ آن را به بدن بر می‌گرداند. این کار به تسهیل کننده‌هایی نیاز دارد که مغذی هستند و از طریق سرخ‌رگ به آن اضافه می‌شود.

ب- شست و شوی کلیه از طریق غشای شکم: به این ترتیب که لوله کوچکی از بالای ناف داخل آن می‌شود و در حالت طبیعی آن، دو لیتر مایع سیال به داخل شکم می‌فرستند که محتوی درصد زیادی از قند گلوکز است و این مایع سیال مدتی در درون شکم می‌ماند و سپس دوباره آن را خارج می‌کنند و این کار چندین بار در روز انجام می‌شود.

معاصران در مورد شست و شوی کلیه، که آیا روزه را باطل می‌کند یا نه، اختلاف نظر دارند:

دیدگاه اول: شست و شوی کلیه روزه را باطل می‌کند. ابن باز : و هئیت دائمی افتاء این دیدگاه را پذیرفته‌اند و چنین استدلال کرده‌اند که در اثنای شست و شوی کلیه خون پاک به خون شخص می‌رسد و گاهی نیز به مواد مغذی دیگر مجهز می‌گردد و در این صورت دو باطل کننده با هم جمع می‌شوند.

دیدگاه دوم: شست و شوی کلیه روزه را باطل نمی‌کند با این استدلال که نصی در مورد آن وارد نشده و قابل قیاس بر موارد منصوص نیست.

قول راجح این است که روزه را باطل می‌کند.

نکته: چنانچه فقط خون تصفیه شود، روزه باطل نمی‌گردد ولی در شست و شوی کلیه، مقداری مواد مغذی و املاح و غیره نیز به آن اضافه مي‌شود.

14-        شیافی که از طریق فرج زن مورد استفاده قرار می‌گیرد:

مواد شوینده مجرای رحم نیز شبیه آن بوده و حکم واحدی دارند.

علمای متقدم و متأخر در این باره صحبت کرده‌اند:

دیدگاه اول: مالکی‌ها و حنبلی‌ها می‌گویند: اگر زن مایعی را در فرج بچکاند، روزه‌اش باطل نمی‌شود، با این استدلال که مجرایی فرج زن را به درون شکم وی متصل نمی‌کند.

دیدگاه دوم: حنفی‌ها و شافعی‌ها می‌گویند: روزه زن با این کار باطل می‌شود، با این استدلال که فرج وی به مثانه متصل می‌باشد.

علم پزشکی نوین می‌گوید: هیچ منفذی بین آلت تناسلی زن و درون شکم وی وجود ندارد و بر این اساس استعمال شیاف روزه را باطل نمی‌کند.

15-        شیاف‌هایی که از طریق مقعد مورد استفاده قرار می‌گیرند:

استعمال این شیاف‌ها با اهداف متعددی صورت می‌گیرد: برای تخفیف حرارت بدن و تخفیف درد بواسیر.

تزریق مقعدی نیز شبیه همين می‌باشد.

اولاً: تزریق مقعدی:

علمای متقدم در مورد آن صحبت نموده‌اند و در این باره دو دیدگاه را ارائه نموده‌اند:

دیدگاه اول: ائمه چهارگانه می‌گویند: روزه را باطل می‌کند زیرا مقعد به درون شکم مرتبط است.

دیدگاه دوم: ظاهریه و شیخ الاسلام ابن تیمیه می‌گویند: روزه را باطل نمی‌کند، زیرا تزریق مقعدی به هیچ وجه مغذی نیست و بلکه باعث استفراغ و خالی شدن شکم نیز می‌شود و کار بوییدن یک تسهیل کننده را انجام می‌دهد. به علاوه محتوای آن به معده نمی‌رسد.

علمای متأخر نیز بر همین مبنا اختلاف نظر پیدا کرده‌اند.

آیا مقعد به معده مرتبط است؟

آنهایی که می‌گویند: تزریق مقعدی روزه را باطل می‌کند، بر این باورند که: مقعد به روده راست و روده راست به روده بزرگ متصل است و جذب مواد غذایی در روده باریک انجام می‌گیرد و بعضی از املاح و قندها (نیز) در روده بزرگ جذب می‌شوند. ولی چنانچه مواد غیر مغذی مثل داروهای مداوا از روده بزرگ جذب شوند، روزه را باطل نمی‌سازند زیرا به مثابه خوردن و آشامیدن نخواهند بود.

این تفصیل مقبول‌تر است.

ثانیاً: شیاف‌هایی که از طریق مقعد مورد استفاده قرار می‌گیرند:

در این باره دو دیدگاه وجود دارد. بنابر یک دیدگاه، این شیاف‌ها باعث بطلان روزه نمی‌شوند. ابن عثیمین : این دیدگاه را پذیرفته است، با این استدلال که این شیاف‌ها محتوی داروهایی برای مداوا می‌باشند و نه مواد غذایی سیال، بنابراین نه خوردن نامیده می‌شود و نه آشامیدن و نه به مثابه هیچ یک از آن دو است.

و همین دیدگاه صحیح است.

16-        ذره‌بین مقعدی:

گاهی پزشک از این دستگاه برای رؤیت اعضای داخلی‌تر بیمار استفاده می‌کند و حکم آن عین حکم ذره‌بین مخصوص معاینه معده است که قبلاً بیان شد.

17-        ذره‌بین، محلول و یا دارویی که از مجرای آلت تناسلی مرد وارد بدن او می‌شود:

آیا این کار روزه را باطل می‌کند؟

علمای متقدم در این باره صحبت کرده و دو دیدگاه را مطرح نموده‌اند:

دیدگاه اول: حنفی‌ها، مالکی‌ها و حنبلی‌ها می‌گویند: چکاندن قطره در مجرای ادرار مرد روزه را باطل نمی‌کند اگر چه به مثانه برسد، با این استدلال که منفذی بین آلت تناسلی مرد و شکم وجود ندارد.

دیدگاه دوم: بنابراین دیدگاه که مقبول شافعی‌ها است، روزه با این کار باطل می‌شود. زیرا بین مثانه و شکم منفذی وجود دارد.

علم پزشکی نوین می‌گوید: هیچ منفذی بین مجاری ادراری و دستگاه گوارش وجود ندارد و بر این اساس روزه باطل نمی‌شود.

18-        اعطای خون:

حکم آن بر حکم حجامت مبتنی است.

رأی مشهور (سلف) این بوده که حجامت روزه را باطل می‌کند و ابن تیمیه : همین قول را پذیرفته است.

و جمهور می‌گویند: حجامت روزه را باطل نمی‌کند.

و قول راجح بطلان روزه توسط حجامت است.

بر این اساس اعطای خون جایز نیست مگر در صورت ضرورت.

19-    دادن (مقدار کمی) خون برای آزمایش:

این کار روزه را باطل نمی‌کند زیرا به مثابه حجامت نمی‌باشد. حجامت باعث تضعیف بدن می‌شود.

20-    خمیردندان:

خمیردندان روزه را باطل نمی‌کند زیرا دهان در حکم ظاهر بدن است ولی شایسته‌تر آن است که روزه‌دار در طول روز از آن استفاده نکند زیرا خمیردندان نفوذ زیادي می‌کند (و جذب بدن می‌شود). شخص می‌تواند به جای آن از سواک و یا مسواک بدون خمیر استفاده کند – والله اعلم - .